გურამ ჟღამაძე

ნი­ა­მა არის ქცე­ვის წე­სე­ბი, რომ­ლე­ბიც ეხე­ბა ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლურ დის­ცი­პლი­ნას, მა­შინ რო­ცა ია­მა უნი­ვერ­სა­ლუ­რია თა­ვი­სი გა­მო­ყე­ნე­ბით. პა­ტან­ჯა­ლის მი­ერ ჩა­მოთ­ვლი­ლი ხუ­თი ნი­ა­მაა: შა­უ­ჩა (სიწ­მინ­დე), სან­ტო­შა (კმა­ყო­ფი­ლე­ბა), ტა­პა­სი (გზნე­ბა ან ას­კე­ტიზ­მი), სვად­ჰი­ა­ია (სა­კუ­თა­რი თა­ვის/მეს შე­სწავ­ლა) და იშ­ვა­რა-პრა­ნიდ­ჰა­ნა (უფლი­სად­მი მიძ­ღვნა). შა­უ­ჩა. სხე­უ­ლის სიწ­მინ­დე აუ­ცი­ლე­ბე­ლია კე­თილ­დღე­ო­ბის­თვის. მა­შინ რო­ცა კა­რგი ჩვე­ვე­ბი, რო­გო­რი­ცაა ბა­ნა­ო­ბა, სხე­ულს გა­რე­გნუ­ლად წმენდს, ასა­ნა და პრა­ნა­ი­ა­მა მას ში­გნი­დან ასუფ­თა­ვებს. ასა­ნე­ბის პრაქ­ტი­კა ტო­ნუსს მა­ტებს მთელ სხე­ულს და გა­მო­დევ­ნის ტოქ­სი­ნებ­სა და მი­ნა­რე­ვებს, რომ­ლე­ბიც გა­მოწ­ვე­უ­ლია გა­და­მე­ტე­ბუ­ლი სი­ა­მოვ­ნე­ბით. პრა­ნა­ი­ა­მა წმენდს და აა­ნი­ა­ვებს ფილ­ტვებს, ჟან­გბა­დით ამა­რა­გებს სისხლს და ასუფ­თა­ვებს ნერ­ვებს. მა­გრამ სხე­უ­ლის ფი­ზი­კურ გაწ­მენ­და­ზე უფრო მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია გო­ნე­ბის გაწ­მენ­და მი­სი შე­მაშ­ფო­თე­ბე­ლი ემო­ცი­ე­ბის­გან, რო­გო­რი­ცაა სი­ძულ­ვი­ლი, ვნე­ბა, ბრა­ზი, ხორ­ცი­ე­ლი გუ­ლის­თქმა, სი­ხარ­ბე, ცდო­მი­ლე­ბა…

პა­ტან­ჯა­ლის იო­გა სუ­ტრე­ბი ოთხ თა­ვად ანუ პა­დად იყო­ფა. პირ­ვე­ლი ეხე­ბა სა­მად­ჰის, მე­ო­რე — იო­გას მიღ­წე­ვის სა­შუ­ა­ლე­ბებს (სად­ჰა­ნას), მე­სა­მე­ში ჩა­მოთ­ვლი­ლია ძა­ლე­ბი (ვიბ­ჰუ­ტი), რომ­ლებ­საც იო­გი თა­ვი­სი ძი­ე­ბის გზა­ზე ხვდე­ბა, ხო­ლო მე­ოთ­ხე ეხე­ბა გან­თა­ვი­სუ­ფლე­ბას (კა­ი­ვა­ლია). აჰიმ­სა. სიტ­ყვა აჰიმ­სა შედ­გე­ბა უარ­ყო­ფი­თი ნა­წი­ლა­კის­გან „ა“ (არა) და არ­სე­ბი­თი სა­ხე­ლის­გან „ჰიმ­სა“, რაც კვლას ან ძა­ლა­დო­ბას ნიშ­ნავს. ეს უფრო მე­ტია, ვი­დრე უბრა­ლოდ არა კვლის ბრძა­ნე­ბა, რად­გან მას გა­აჩ­ნია უფრო ფარ­თო, და­დე­ბი­თი მნიშ­ვნე­ლო­ბა — სიყ­ვა­რუ­ლი. ეს სიყ­ვა­რუ­ლი მო­ი­ცავს მთელ შე­საქ­მეს, რად­გან ჩვენ ყვე­ლა­ნი ერ­თი მა­მის — უფლის შვი­ლე­ბი ვართ. იოგს სწამს, რომ ნივ­თის გა­ნად­გუ­რე­ბა  ან არ­სე­ბის მოკ­ვლა მი­სი შე­მოქ­მე­დის შე­უ­რაც­ხყო­ფაა. ადა­მი­ა­ნე­ბი კლა­ვენ ან სა­კვე­ბის­თვის, ან საფ­რთხის­გან თა­ვის და­სა­ცა­ვად. მა­გრამ…

იო­გას ყვე­ლა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი ტექ­სტი უდი­დეს ყუ­რად­ღე­ბას უთ­მობს სად­ჰა­ნას ან აბ­ჰი­ა­სას (მუდ­მივ პრაქ­ტი­კას). სად­ჰა­ნა არ არის იო­გას ტექ­სტე­ბის მხო­ლოდ თე­ო­რი­უ­ლი შეს­წავლა; ეს სუ­ლი­ე­რი ძა­ლის­ხმე­ვაა. ზე­თის მი­სა­ღე­ბად აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ზე­თო­ვა­ნი თეს­ლის დაწ­ნეხვა. შე­შა უნ­და და­იწ­ვას და  აალ­დეს რა­თა  მას­ში და­ფა­რუ­ლი ცეც­ხლი გა­მო­ავ­ლი­ნოს. ანა­ლო­გი­უ­რად, სად­ჰა­კამ მუდ­მი­ვი პრაქ­ტი­კით უნ­და გა­აღ­ვი­ვოს ღვთი­უ­რი ალი სა­კუ­თარ თავ­ში.„ახალ­გაზრდა, მო­ხუ­ცი, ღრმად მო­ხუ­ცე­ბუ­ლი, ავად­მყო­ფი და უძ­ლუ­რიც კი აღ­წევს სრულ­ყო­ფი­ლე­ბას იო­გა­ში მუდ­მი­ვი პრაქ­ტი­კით. წარ­მა­ტე­ბას იღებს ის, ვინც ვარ­ჯი­შობს და არა ის, ვინც უქ­მად არის. იო­გა­ში წარ­მა­ტე­ბა არ მი­იღ­წე­ვა წმინ­და ტექ­სტე­ბის მხო­ლოდ თე­ო­რი­უ­ლი კით­ხვით. წარ­მა­ტე­ბა არ მი­იღ­წე­ვა იო­გის ან სა­ნი­ა­სის (გან­დე­გი­ლის) სა­მო­სის ტა­რე­ბით და არც მას­ზე სა­უბ­რით. მხო­ლოდ მუდ­მი­ვი პრაქ­ტი­კაა წარ­მა­ტე­ბის სა­ი­დუმ­ლო.…

„ში­ვა სამ­ჰი­ტა“ სუ­ლი­ერ მა­ძი­ებ­ლებს ოთხ ტი­პად ყოფს: 1) მრდუ — სუს­ტი, 2) მა­დია­მა — სა­შუ­ალო, 3) ად­ჰი­მატ­რა — მა­ღა­ლი და 4) ად­ჰი­მატ­რა­ტა­მა — უმაღ­ლე­სი. ამ უკა­ნას­კნელს, ყვე­ლა­ზე მა­ღალ სა­ფე­ხურ­ზე მდგომს, ერ­თა­დერთს შე­უძ­ლია გას­ცდეს ხი­ლუ­ლი სამ­ყა­როს უსას­რუ­ლო ოკეანეს.სუს­ტი მა­ძი­ებ­ლე­ბი არი­ან ისი­ნი, ვი­საც აკ­ლია ენ­თუ­ზი­აზ­მი, აკ­რი­ტი­კე­ბენ თა­ვი­ანთ მას­წავ­ლებ­ლებს, ხარ­ბე­ბი არიან, ცუდი ქმე­დე­ბე­ბის­კენ  მიდ­რე­კილ­ნი, ბევრს ჭა­მენ, ვნე­ბებს ჰყვე­ბი­ან, არას­ტა­ბი­ლუ­რე­ბი, მშიშ­რე­ბი, ხში­რად ავად­მყო­ფე­ბი, სხვებ­ზე და­მო­კი­დე­ბულ­ნი, უხე­შად მეტ­ყვე­ლე­ბენ, აქვთ სუს­ტი ხა­სია­თი  და ში­ნა­გა­ნი ძა­ლა აკ­ლი­ათ. ასეთ მა­ძი­ებ­ლებს გუ­რუ მხო­ლოდ მან­ტრა-იო­გის გზით უძ­ღვე­ბა. დი­დი ძა­ლის­ხმე­ვით, ასეთ­მა პრაქ­ტი­კოს­მა შე­იძ­ლე­ბა თორ­მე­ტი წლის შემ­დეგ მი­აღ­წი­ოს გამოღვი­ძე­ბას.(სიტ­ყვა „მან­ტრა“ მომ­დი­ნა­რე­ობს ფეს­ვი­დან მან — „ფიქ­რი“. მან­ტრა ნიშ­ნავს წმინ­და აზრს ან ლოც­ვას,…

გაფანტულობა და დაბრკოლებები, რომლებიც ხელს უშლის მაძიებელს იოგას პრაქტიკაში, არის:ვიადი – ავადმყოფობა, რომელიც არღვევს ფიზიკურ წონასწორობასსტიანა – მოდუნება ან გონების შენელებასამშაია – ეჭვი ან გადაუწყვეტლობაპრამადა – გულგრილობა ან უგრძნობლობაალასია – ზარმაცობაავირატი – გრძნობადობა, სურვილის აღმოცენება, როდესაც საგნები იპყრობს გონებასბრანტი-დარშანა – მცდარი ცოდნა ან ილუზიაალაბდჰა-ბჰუმიკატვა – აზრების უწყვეტობის ან კონცენტრაციის მიღწევის შეუძლებლობა, რის გამოც რეალობის დანახვა ვერ ხერხდებაანავასთიტატვა – არასტაბილურობა, როცა ხანგრძლივი პრაქტიკის შემდეგ მიღწეული კონცენტრაცია ვერ მყარდებაარსებობს კიდევ ოთხი დამატებითი დაბრკოლება: (1) დუხკჰა – ტკივილი ან ტანჯვა; (2) დაურმანსია – სასოწარკვეთა; (3) ანგამეჯაიატვა – სხეულის არამდგრადობა; (4) შვასა-პრაშვასა – სუნთქვის არამდგრადობა.ბრძოლის მოსაგებად, სარდალი სწავლობს გარემოსა და მტერს და გეგმავს…

იო­გა სუტ­რებ­ში პა­ტან­ჯა­ლი ასა­ხე­ლებს ჩი­ტა ვრტის ხუთ კა­ტე­გო­რი­ას, რომ­ლე­ბიც იწ­ვევს სი­ამოვ­ნე­ბა­სა და ტკი­ვილს. ესე­ნია:პრა­მა­ნა (სტან­დარ­ტი ან იდეალი) – რი­თაც გო­ნე­ბა ზო­მავს ან ცნობს საგ­ნებ­სა და ღი­რე­ბუ­ლე­ბებს, რა­საც ადა­მია­ნე­ბი იღე­ბენ (ა) უშუა­ლო მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბით, ანუ აღ­ქმით (პრა­ტი­აქ­შა), (ბ) დას­კვნით (ანუ­მა­ნა) და (გ) მი­ღე­ბუ­ლი ავ­ტო­რი­ტე­ტის სიტ­ყვით, რო­ცა ცოდ­ნის წყა­რო გა­მოც­დი­ლია და სან­დოა (აგა­მა).ვი­პა­რაი­ა (მცდა­რი შე­ხე­დუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც აღ­მოჩ­ნდე­ბა რომ მცდა­რია სწავ­ლის შემ­დეგ). მა­გა­ლი­თად, არას­წო­რი სა­მე­დი­ცი­ნო დი­აგ­ნო­ზი მცდარ სა­ფუძ­ველ­ზე ან ძვე­ლი წარ­მოდ­გე­ნა, თით­ქოს მზე ბრუ­ნავს დე­და­მი­წის გარ­შე­მო.ვი­კალ­პა (ფან­ტა­ზია ან წარ­მოდ­გე­ნა, რო­მე­ლიც მხო­ლოდ სიტ­ყვიე­რად არ­სე­ბობს და ფაქ­ტობ­რივ სა­ფუძ­ველს არ ემ­ყა­რე­ბა). მა­გა­ლი­თად, მათ­ხო­ვა­რი შე­იძ­ლე­ბა ბედ­ნიე­რი იყოს, რო­ცა წარ­მო­იდ­გენს, რომ მი­ლიო­ნებს ხარ­ჯავს; მდი­და­რი ძუნ­წი კი შიმ­ში­ლობს, რად­გან…

სწო­რი სა­შუა­ლე­ბე­ბი ისე­თი­ვე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, რო­გორც სა­სურ­ვე­ლი მი­ზა­ნი. პა­ტან­ჯა­ლი ჩა­მოთ­ვლის ამ სა­შუა­ლე­ბებს, რო­გორც იო­გას რვა შტოს ან ეტა­პს სუ­ლის ძი­ები­სათ­ვის. ესე­ნა: ია­მა (უნი­ვერ­სა­ლუ­რი მო­რა­ლუ­რი მცნე­ბე­ბი);

ნი­ამა (თვით­გან­წმენ­დვა დის­ციპ­ლი­ნით);
ასა­ნა (პო­ზა);
პრა­ნაი­ამა (სუნ­თქვის რით­მუ­ლი კონ­ტრო­ლი);
პრა­ტი­ჰა­რა (გო­ნე­ბის უკან წა­ღე­ბა და გა­თა­ვი­სუფ­ლე­ბა გრძნო­ბე­ბი­სა და გა­რე ობი­ექ­ტე­ბის გავ­ლე­ნის­გან);
დჰა­რა­ნა (კონ­ცენ­ტრა­ცია);
დჰი­ანა (მე­დი­ტა­ცია);
სა­მად­ჰი (ზეგ­რძნო­ბა­დი ცნო­ბიე­რე­ბის მდგო­მა­რე­ობა, რო­მელ­საც ღრმა მე­დი­ტა­ცია იწ­ვევს, სა­დაც ინ­დი­ვი­დუა­ლუ­რი მა­ძიე­ბე­ლი (სად­ჰა­კა) ერ­თი­ან­დე­ბა თა­ვი­სი მე­დი­ტა­ცი­ის ობი­ექ­ტთან – პა­რა­მატ­მას­თან ანუ უნი­ვერ­სა­ლურ სულ­თან).

ია­მა და ნი­ამა აკონ­ტრო­ლებს იო­გის ვნე­ბებ­სა და ემო­ცი­ებს და ინარ­ჩუ­ნებს მას ჰარ­მო­ნია­ში სხვა ადა­მია­ნებ­თან. ასა­ნე­ბი სხე­ულს ჯან­მრთელ­სა და ძლი­ერს ხდის და აყა­ლი­ბებს მას ბუ­ნე­ბას­თან ჰარ­მო­ნი­აში. სა­ბო­ლო­ოდ, იო­გი თა­ვი­სუფ­ლდე­ბა სხე­ულის ცნო­ბიე­რე­ბის­გან. ის იმარ­ჯვებს სხე­ულ­ზე და აქ­ცევს მას სუ­ლის­თვის შე­სა­ფე­რის…

სიტ­ყვა „იოგა“ წარ­მო­იშ­ვა სან­სკრი­ტუ­ლი ფეს­ვი­დან „იუჯ“, რაც ნიშ­ნავს შეკ­ვრას, შე­ერ­თე­ბას, მიბ­მა­სა და შე­კა­ვე­ბას, ყუ­რად­ღე­ბის მი­მარ­თვა­სა და კონ­ცენ­ტრი­რე­ბას, გა­მო­ყე­ნე­ბა­სა და გან­ხორ­ციე­ლე­ბას. ასე­ვე ნიშ­ნავს ერ­თო­ბას ან შერ­წყმას. ეს არის ჩვე­ნი ნე­ბი­სა და ღვთის ნე­ბის ჭეშ­მა­რი­ტი შერ­წყმა. რო­გორც მა­ჰა­დევ დე­საი ამ­ბობს თა­ვის შე­სა­ვალ­ში „გი­ტა­ზე“ (გან­დის მი­ხედ­ვით): „იო­გა ნიშ­ნავს სხე­ულის, გო­ნე­ბი­სა და სუ­ლის ყვე­ლა ძა­ლის ღვთი­სად­მი მიბ­მას; ნიშ­ნავს გო­ნე­ბის, ინ­ტე­ლექ­ტის, ემო­ციე­ბი­სა და ნე­ბის დის­ციპ­ლი­ნას, რა­საც იო­გა გუ­ლის­ხმობს; ნიშ­ნავს სუ­ლის წო­ნას­წო­რო­ბას, რაც ადა­მი­ანს აძ­ლევს სა­შუა­ლე­ბას, ცხოვ­რე­ბა ყვე­ლა ას­პექ­ტში მშვი­დად აღიქ­ვას.“იო­გა ინ­დუ­რი ფი­ლო­სო­ფი­ის ექ­ვსი ორ­თო­დოქ­სუ­ლი სის­ტე­მი­დან ერთ-ერ­თია. ის შეკ­რი­ბა, და­აკო­ორ­დი­ნი­რა და სის­ტე­მა­ტი­ზა­ცია გა­უკე­თა პა­ტან­ჯა­ლიმ თა­ვის კლა­სი­კურ ნაშ­რომ­ში „იო­გას სუტ­რე­ბი“, რო­მე­ლიც 185 მოკ­ლე აფო­რიზ­მის­გან შედ­გე­ბა. ინ­დურ მსოფ­ლმხედ­ვე­ლო­ბა­ში ყვე­ლა­ფე­რი…