გაფანტულობა და დაბრკოლებები, რომლებიც ხელს უშლის მაძიებელს იოგას პრაქტიკაში, არის:

1. ვიადი – ავადმყოფობა, რომელიც არღვევს ფიზიკურ წონასწორობას
2. სტიანა – მოდუნება ან გონების შენელება
3. სამშაია – ეჭვი ან გადაუწყვეტლობა
4. პრამადა – გულგრილობა ან უგრძნობლობა
5. ალასია – ზარმაცობა
6. ავირატი – გრძნობადობა, სურვილის აღმოცენება, როდესაც საგნები იპყრობს გონებას
7. ბრანტი-დარშანა – მცდარი ცოდნა ან ილუზია
8. ალაბდჰა-ბჰუმიკატვა – აზრების უწყვეტობის ან კონცენტრაციის მიღწევის შეუძლებლობა, რის გამოც რეალობის დანახვა ვერ ხერხდება
9. ანავასთიტატვა – არასტაბილურობა, როცა ხანგრძლივი პრაქტიკის შემდეგ მიღწეული კონცენტრაცია ვერ მყარდება

არსებობს კიდევ ოთხი დამატებითი დაბრკოლება: (1) დუხკჰა – ტკივილი ან ტანჯვა; (2) დაურმანსია – სასოწარკვეთა; (3) ანგამეჯაიატვა – სხეულის არამდგრადობა; (4) შვასა-პრაშვასა – სუნთქვის არამდგრადობა.

ბრძოლის მოსაგებად, სარდალი სწავლობს გარემოსა და მტერს და გეგმავს საპასუხო ზომებს. ანალოგიურად, იოგი გეგმავს თავის თავზე გამარჯვებას.

ვი­ადი: აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ პირ­ვე­ლი დაბ­რკო­ლე­ბა ჯან­მრთე­ლო­ბის დარ­ღვე­ვა ან სნე­ულე­ბაა. იო­გის­თვის მი­სი სხე­ული მიღ­წე­ვის უმ­თავ­რე­სი ინ­სტრუ­მენ­ტია. თუ მი­სი „სატ­რან­სპორ­ტო სა­შუა­ლე­ბა“ გა­ფუჭ­და, მოგ­ზაუ­რი შორს ვერ წა­ვა. თუ სხე­ული ავად­მყო­ფო­ბით არის და­სუს­ტე­ბუ­ლი, მა­ძიე­ბე­ლი ცო­ტა რა­მეს მი­აღ­წევს. ფი­ზი­კუ­რი ჯან­მრთე­ლო­ბა მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია გო­ნებ­რი­ვი გან­ვი­თა­რე­ბის­თვის, რად­გან გო­ნე­ბა, ჩვე­ულებ­რივ, ნერ­ვუ­ლი სის­ტე­მის მეშ­ვეო­ბით ფუნ­ქციო­ნი­რებს. რო­დე­საც სხე­ული ავა­დაა ან ნერ­ვუ­ლი სის­ტე­მა და­ზია­ნე­ბუ­ლია, გო­ნე­ბა ხდე­ბა მო­უს­ვე­ნა­რი ან და­ბინ­დუ­ლი და ინერ­ტუ­ლი, კონ­ცენ­ტრა­ცია ან მე­დი­ტა­ცია კი შე­უძ­ლე­ბე­ლი ხდე­ბა.

სტი­ანა: უმო­ტი­ვა­ციო ადა­მი­ანს არ აქვს მი­ზა­ნი, არც გზა რო­მელ­საც გაჰ­ყვე­ბა და არ აქვს ენ­თუ­ზი­აზ­მი. მი­სი გო­ნე­ბა და ინ­ტე­ლექ­ტი უმოქ­მე­დო­ბის გა­მო იბინ­დე­ბა და მი­სი უნა­რე­ბი ჟან­გდე­ბა. მუდ­მი­ვი დი­ნე­ბა მთის ნა­კა­დულს ასუფ­თა­ვებს, მაგ­რამ თხრილ­ში წყა­ლი გუბ­დე­ბა და მას­ში ვე­რა­ფე­რი კარ­გი ვერ ხა­რობს. უმიზ­ნო ადა­მია­ნი ცოც­ხალ გვამს ჰგავს, რად­გან ის ვე­რა­ფერ­ზე ვერ ახ­დენს კონ­ცენ­ტრა­ცი­ას.

სამ­შაი­ა: უგუ­ნურნი, ურ­წმუ­ნონი და ეჭ­ვი­ანები სა­კუ­თარ თავს ანად­გუ­რე­ბენ. რო­გორ შე­იძ­ლე­ბა მათ ისია­მოვ­ნონ ამ­ქვეყ­ნიუ­რი ან მო­მა­ვა­ლი ცხოვ­რე­ბით, ან გა­ნი­ცა­დონ ბედ­ნიე­რე­ბა? მა­ძიე­ბელს უნ­და ჰქონ­დეს რწმე­ნა სა­კუ­თა­რი თა­ვი­სა და თა­ვი­სი მოძ­ღვრის მი­მართ. მას უნ­და სჯე­რო­დეს, რომ ღმერ­თი ყო­ველ­თვის მის გვერ­დი­თაა და ვე­რა­ნაი­რი ბო­რო­ტე­ბა ვერ შე­ეხე­ბა მას. რო­გორც კი რწმე­ნა აღ­მო­ცენ­დე­ბა გულ­ში, ის აშ­რობს ვნე­ბას, არა­კე­თილ­გან­წყო­ბას, გო­ნებ­რივ სი­ზარ­მა­ცეს, სუ­ლი­ერ სი­ამა­ყე­სა და ეჭვს, და ამ დაბ­რკო­ლე­ბე­ბის­გან თა­ვი­სუ­ფა­ლი გუ­ლი მშვი­დი და უშ­ფოთ­ვე­ლი ხდე­ბა.

პრა­მა­და: პრა­მა­და­თი და­ავა­დე­ბუ­ლი ადა­მია­ნი სავ­სეა სა­კუ­თა­რი მნიშ­ვნე­ლოვ­ნე­ბის გან­ცდით, მოკ­ლე­ბუ­ლია თავ­მდაბ­ლო­ბას და სჯე­რა, რომ მხო­ლოდ ის არის ბრძე­ნი. უდა­ვოა, რომ მან იცის, რა არის სწო­რი ან არას­წო­რი, მაგ­რამ ჯი­უტად ინარ­ჩუ­ნებს გულ­გრი­ლო­ბას სწო­რის მი­მართ და ირ­ჩევს სა­სია­მოვ­ნოს. სა­კუ­თა­რი ეგო­ის­ტუ­რი ვნე­ბე­ბი­სა და პი­რა­დი დი­დე­ბის ოც­ნე­ბე­ბის და­საკ­მა­ყო­ფი­ლებ­ლად, ის შეგ­ნე­ბუ­ლად და ყო­ველ­გვა­რი სინ­დი­სის ქენ­ჯნის გა­რე­შე სწი­რავს ყვე­ლას, ვინც მის გზა­ზე დგას. ასე­თი ადა­მია­ნი ბრმაა ღვთის დი­დე­ბის მი­მართ და ყრუა მი­სი სიტ­ყვე­ბის მი­მართ.

ალა­სია: სი­ზარ­მა­ცის დაბ­რკო­ლე­ბის მო­სახ­სნე­ლად სა­ჭი­როა და­უღა­ლა­ვი ენ­თუ­ზი­აზ­მი (ვი­რია). მა­ძი­ებ­ლის და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა შეყ­ვა­რე­ბუ­ლის მსგავ­სია, რო­მე­ლიც მუ­დამ ნატ­რობს საყ­ვა­რელ­თან შეხ­ვედ­რას, მაგ­რამ არა­სო­დეს ეძ­ლე­ვა სა­სო­წარ­კვე­თას. იმე­დი უნ­და იყოს მი­სი ფა­რი და სი­მა­მა­ცე მი­სი ხმა­ლი. ის უნ­და იყოს თა­ვი­სუ­ფა­ლი სი­ძულ­ვი­ლი­სა და მწუ­ხა­რე­ბის­გან. რწმე­ნი­თა და ენ­თუ­ზი­აზ­მით მან უნ­და გა­და­ლა­ხოს სხე­ული­სა და გო­ნე­ბის ინერ­ცია.

ავი­რა­ტი: ეს არის უზარ­მა­ზა­რი ლტოლ­ვა სენ­სო­რუ­ლი ობი­ექ­ტე­ბის მი­მართ მას შემ­დეგ, რაც ისი­ნი შეგ­ნე­ბუ­ლად იქ­ნა მი­ტო­ვე­ბუ­ლი, რაც ასე ძნე­ლი შე­სა­კა­ვე­ბე­ლია. გრძნო­ბა­დი ობი­ექ­ტე­ბი­სად­მი მი­ჯაჭ­ვუ­ლო­ბის გა­რე­შე, იო­გი სწავ­ლობს მა­თით ტკბო­ბას გრძნო­ბე­ბის დახ­მა­რე­ბით, რომ­ლე­ბიც სრუ­ლად მი­სი კონ­ტრო­ლის ქვე­შაა. პრა­ტია­ჰა­რას პრაქ­ტი­კით ის იძე­ნს თა­ვი­სუფ­ლე­ბას მი­ჯაჭ­ვუ­ლო­ბის­გან და გან­თა­ვი­სუფ­ლე­ბას სურ­ვი­ლის­გან, ხდე­ბა კმა­ყო­ფი­ლი და მშვი­დი.

ბრან­ტი დარ­შა­ნა: მცდა­რი ცოდ­ნით და­ავა­დე­ბუ­ლი ადა­მია­ნი იტან­ჯე­ბა ბოდ­ვით და სჯე­რა, რომ მხო­ლოდ მან იხი­ლა ჭეშ­მა­რი­ტი სი­ნათ­ლე. მას აქვს ძლი­ერი ინ­ტე­ლექ­ტი, მაგ­რამ მოკ­ლე­ბუ­ლია თავ­მდაბ­ლო­ბას და სიბ­რძნის დე­მონ­სტრი­რე­ბას ახ­დენს. დებული სუ­ლე­ბის გა­რე­მოც­ვა­ში ყოფ­ნი­თა და მა­თი ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბით ის მტკი­ცედ დგამს ფეხს სწორ გზა­ზე და გა­და­ლა­ხავს თა­ვის სი­სუს­ტეს.

ალაბ­დჰა ბჰუ­მი­კატ­ვა: რო­გორც მთამ­სვლე­ლი ვერ აღ­წევს მწვერ­ვალს გამ­ძლეო­ბის ნაკ­ლე­ბო­ბის გა­მო, ასე­ვე ადა­მი­ანი, ომელ­მაც ვერ შეძ­ლო კონ­ცენ­ტრა­ცი­ის და­მორ­ჩი­ლე­ბა, ვერ შეძ­ლებს რე­ალო­ბის ძი­ებას. მას შე­საძ­ლოა ჰქონ­და რე­ალო­ბის გა­ელ­ვე­ბე­ბი, მაგ­რამ ნათ­ლად ვერ ხე­დავს. ის ჰგავს მუ­სი­კოსს, რო­მელ­მაც სიზ­მარ­ში ღვთა­ებ­რი­ვი მუ­სი­კა მო­ის­მი­ნა, მაგ­რამ ვერ იხ­სე­ნებს მას გაღ­ვი­ძე­ბი­სას და ვერ იმეო­რებს სიზ­მარს.

ანა­ვას­თი­ტატ­ვა: ანა­ვას­თი­ტატ­ვა­თი და­ავა­დე­ბუ­ლი ადა­მია­ნი მძი­მე შრო­მით მიუ­ახ­ლოვ­და რე­ალო­ბას. ბედ­ნიე­რი და ამა­ყი თა­ვი­სი მიღ­წე­ვე­ბით, ის დუნ­დე­ბა თა­ვის პრაქ­ტი­კა­ში (სად­ჰა­ნა). მას აქვს სიწ­მინ­დე და კონ­ცენ­ტრა­ცი­ის დი­დი ძა­ლა და მი­სუ­ლია თა­ვი­სი ძი­ების სა­ბო­ლოო გზაჯ­ვა­რე­დინ­ზე. ამ ბო­ლო ეტაპ­ზეც კი მუდ­მი­ვი ძა­ლის­ხმე­ვა აუ­ცი­ლე­ბე­ლია, რომ გა­აგ­რძე­ლოს გზა უსაზ­ღვრო მოთ­მი­ნე­ბი­თა და მი­ზან­მი­მარ­თუ­ლი შე­უპოვ­რო­ბით, რა­თა არა­სო­დეს მო­დუნ­დეს ღვთის შეც­ნო­ბის გზა­ზე. ის უნ­და და­ელო­დოს, ღვთა­ებ­რი­ვი მად­ლის მას­ზე გად­მოს­ვლას. რო­გორც ნათ­ქვა­მია კატ­ჰო­პა­ნი­შად­ში: „ჭეშ­მა­რი­ტი მე არ შე­იც­ნო­ბა სწავ­ლი­თა და და­რი­გე­ბით, არც ინ­ტე­ლექ­ტის დახ­ვე­წი­ლო­ბით, არც დი­დი ცოდ­ნით, არა­მედ მხო­ლოდ იმით რა­საც მი­ელ­ტვის და რა­საც ირ­ჩევს. ჭეშ­მა­რი­ტად, ასე­თს ‘ჭეშ­მა­რი­ტი მე’ უმ­ჟღავ­ნებს თა­ვის არ­სე­ბას.“

დაბ­რკო­ლე­ბე­ბის გა­და­სა­ლა­ხად და წმინ­და ბედ­ნიე­რე­ბის მო­სა­პო­ვებ­ლად, პა­ტან­ჯა­ლიმ რამ­დე­ნი­მე სა­შუა­ლე­ბა შეს­თა­ვა­ზა. სა­უკე­თე­სო მათ­გა­ნია ოთ­ხმა­გი სა­შუა­ლე­ბა: მა­იტ­რი (მე­გობ­რო­ბა), კა­რუ­ნა (თა­ნაგ­რძნო­ბა), მუ­დი­ტა (სი­ხა­რუ­ლი) და უპეკ­შა (უგუ­ლე­ბელ­ყო­ფა).

მა­იტ­რი არ არის მხო­ლოდ მე­გობ­რო­ბა, არა­მედ ერ­თია­ნო­ბის გან­ცდა მე­გობ­რო­ბის ობი­ექ­ტთან (ატ­მია­ტა). დე­და გა­ნიც­დის დიდ ბედ­ნიე­რე­ბას შვი­ლე­ბის წარ­მა­ტე­ბის გა­მო ატ­მია­ტას, ერ­თია­ნო­ბის გან­ცდის გა­მო. პა­ტან­ჯა­ლი მა­იტ­რის რე­კო­მენ­და­ცი­ას აძ­ლევს სუკ­ჰას­თვის (ბედ­ნიე­რე­ბა ან სათ­ნო­ება). იო­გი კულ­ტი­ვი­რებს მა­იტ­რი­სა და ატ­მია­ტას სი­კე­თის­თვის და მტრებს მე­გობ­რე­ბად აქ­ცევს, არა­ვის მი­მართ არ აქვს ბო­რო­ტე­ბა.

კა­რუ­ნა არ არის მხო­ლოდ თა­ნაგ­რძნო­ბის ან შეწ­ყა­ლე­ბის გა­მოვ­ლე­ნა და სა­სო­წარ­კვე­თი­ლე­ბის ცრემ­ლე­ბის ღვრა სხვე­ბის ტან­ჯვის (დუხ­კჰა) გა­მო. ეს არის თა­ნაგ­რძნო­ბა, შეწ­ყვი­ლე­ბუ­ლი თავ­და­დე­ბულ მოქ­მე­დე­ბას­თან ტან­ჯულ­თა გა­სა­ჭი­რის შე­სამ­სუ­ბუ­ქებ­ლად. იო­გი იყე­ნებს ყვე­ლა თა­ვის რე­სურსს – ფი­ზი­კურ, ეკო­ნო­მი­კურ, გო­ნებ­რივ თუ მო­რა­ლურ – სხვე­ბის ტკი­ვი­ლი­სა და ტან­ჯვის შე­სამ­სუ­ბუ­ქებ­ლად. ის უზია­რებს თა­ვის ძა­ლას სუს­ტებს, სა­ნამ ისი­ნი არ გაძ­ლი­ერ­დე­ბი­ან. ის უზია­რებს თა­ვის სი­მა­მა­ცეს მშიშ­რებს, სა­ნამ ისი­ნი გა­ბე­დუ­ლე­ბი არ გახ­დე­ბი­ან მი­სი მა­გა­ლი­თით. ის უარ­ყოფს „ძლიე­რის გა­დარ­ჩე­ნის“ პრინ­ციპს და სუს­ტებს საკ­მა­რი­სად აძ­ლიე­რებს გა­დარ­ჩე­ნის­თვის. ის ხდე­ბა თავ­შე­სა­ფა­რი ყვე­ლას­თვის.

მუ­დი­ტა არის სი­ხა­რუ­ლის გან­ცდა სხვის მი­ერ გა­კე­თე­ბუ­ლი კარ­გი საქ­მის (პუ­ნია) გა­მო, თუნ­დაც ის მე­ტო­ქე იყოს. მუ­დი­ტას მეშ­ვეო­ბით იო­გი თავს იხ­სნის მრა­ვა­ლი გუ­ლის ტკი­ვი­ლის­გან იმით, რომ არ ავ­ლენს სიბ­რა­ზეს, სი­ძულ­ვილს ან შურს სხვის მი­მართ, ვინც მი­აღ­წია სა­სურ­ველ მი­ზანს, რა­საც თვი­თონ ვერ მი­აღ­წია.

უპეკ­შა: ეს არ არის მხო­ლოდ ზიზ­ღის ან შე­ურაც­ხყო­ფის გან­ცდა იმ ადა­მია­ნის მი­მართ, ვინც მან­კიე­რე­ბა­ში (აპუ­ნია) ჩა­ვარ­და, ან მის მი­მართ გულ­გრი­ლო­ბის ან უპი­რა­ტე­სო­ბის გან­ცდა. ეს არის სა­კუ­თა­რი თა­ვის გულ­დას­მით გა­მოკ­ვლე­ვა იმის გა­სარ­კვე­ვად, თუ რო­გორ მო­იქ­ცეო­და ადა­მია­ნი იგი­ვე ცდუ­ნე­ბე­ბის წი­ნა­შე. ეს ასე­ვე არის გა­მოკ­ვლე­ვა იმი­სა, თუ რამ­დე­ნად არის პა­სუ­ხის­მგე­ბე­ლი ადა­მია­ნი იმ მდგო­მა­რეო­ბა­ზე, რო­მელ­შიც უბე­დუ­რი აღ­მოჩ­ნდა, და შემ­დგო­მი მცდე­ლო­ბა მი­სი სწორ გზა­ზე და­ყე­ნე­ბის. იო­გი სხვე­ბის ნაკ­ლო­ვა­ნე­ბებს სა­კუ­თარ თავ­ში მა­თი და­ნახ­ვი­თა და შეს­წავ­ლით იგე­ბს. ეს თვით­შეს­წავ­ლა ას­წავ­ლის მას, რომ იყოს ქველ­მოქ­მე­დი ყვე­ლას მი­მართ.

ოთ­ხმა­გი სა­შუა­ლე­ბის – მა­იტ­რი, კა­რუ­ნა, მუ­დი­ტა და უპეკ­შა – ღრმა მნიშ­ვნე­ლო­ბა არ შე­იძ­ლე­ბა იგ­რძნოს მო­უს­ვე­ნარ­მა გო­ნე­ბამ. ჩემ­მა გა­მოც­დი­ლე­ბამ მი­მიყ­ვა­ნა დას­კვნამ­დე, რომ ჩვე­ულებ­რი­ვი მა­მა­კა­ცის­თვის ან ქა­ლის­თვის მსოფ­ლი­ოს ნე­ბის­მი­ერ სა­ზო­გა­დოე­ბა­ში, მშვი­დი გო­ნე­ბის მი­საღ­წევი გზა არის იო­გას რვა ეტა­პი­დან ორი, კერ­ძოდ, ასა­ნა­სა და პრა­ნაი­ამა­ზე, გან­საზ­ღვრუ­ლად მუ­შა­ობა.

გო­ნე­ბა (მა­ნას) და სუნ­თქვა (პრა­ნა) მჭიდ­როდ არის და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი და ერ­თის აქ­ტი­ვო­ბა ან აქ­ტი­ვო­ბის შეწ­ყვე­ტა გავ­ლე­ნას ახ­დენს მე­ორე­ზე. აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, პა­ტან­ჯა­ლიმ რე­კო­მენ­და­ცია გა­უწია პრა­ნაი­ამას (რიტ­მუ­ლი სუნ­თქვის კონ­ტრო­ლი) გო­ნებ­რი­ვი წო­ნას­წო­რო­ბი­სა და ში­ნა­გა­ნი სიმ­შვი­დის მი­საღ­წე­ვად.