ადა­მია­ნებს ყო­ველ­თვის უჩ­ნდე­ბო­დათ კით­ხვე­ბი ძი­ლის სა­ჭი­როე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბით. მარ­თლაც რა­ტომ ვთი­შავთ სა­კუ­თარ თავს დღე-ღა­მე­ში რვა სა­ათით? ყვე­ლა­ზე შე­სა­ბა­მი­სი პა­სუ­ხია – გო­ნე­ბი­სა და სხე­ულის და­სას­ვე­ნებ­ლად და კი­დევ სიბ­ნე­ლის სა­ათებ­ში საფ­რთხის­გან თავ­და­სა­ცა­ვად. მაგ­რამ ძი­ლის მის­ტი­ფი­კა­ცია უფ­რო მეტ კით­ხვას ბა­დებს, რა ნიშ­ნავს სიფ­ხიზ­ლე? სიფ­ხიზ­ლის მთა­ვა­რი ნი­შა­ნი – გაც­ნო­ბიე­რე­ბაა. რის გაც­ნო­ბიე­რე­ბა? რო­ცა ძილ­სა და სიფ­ხიზ­ლე­ზე ვლა­პა­რა­კობთ, ამა­ში გა­რე სამ­ყა­როს გაც­ნო­ბიე­რე­ბას ვგუ­ლის­ხმობთ. მი­უხე­და­ვად იმი­სა, რომ ძი­ლი­სას, რო­ცა გა­რე სამ­ყა­როს უდი­დეს ნა­წილს ვერ ვაც­ნო­ბიე­რებთ, მა­ინც შეგ­ვიძ­ლია გა­ვაც­ნო­ბიე­როთ ჩვენს წარ­მო­სახ­ვა­ში მიმ­დი­ნა­რე პრო­ცე­სე­ბი. არ­სე­ბობს სიფ­ხიზ­ლის ხა­რის­ხე­ბი. ლუ­ცი­დუ­რი სიზ­მარ­მხილ­ვე­ლე­ბი უკე­თე­სად აც­ნო­ბიე­რე­ბენ რე­ალო­ბას, რად­გან მათ იცი­ან რომ ეს ესიზ­მრე­ბათ, ამ­გვა­რად შეგ­ვიძ­ლია ვთქვათ რომ ისი­ნი ფხიზ­ლო­ბენ ძილ­ში. უმაღ­ლე­სი გაც­ნო­ბიე­რე­ბის მე­თო­დე­ბის ტრა­დი­ციუ­ლი სკო­ლე­ბი გა­მოღ­ვი­ძე­ბა­ზე სა­უბ­რი­სას, გუ­ლის­ხმო­ბენ ადა­მია­ნის გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბულ ცოდ­ნას თა­ვის ად­გილ­ზე კოს­მოს­ში.

 მაგ­რამ რო­გორ აღ­წე­ვენ გაც­ნო­ბიე­რე­ბას, გა­მოღ­ვი­ძე­ბას (“aware”) ?

 ცნო­ბიე­რე­ბა ბი­ოლო­გიუ­რი ორ­გა­ნიზ­მის­თვის ტვი­ნის ფუნ­ქცია­ა. გრძნო­ბის ორ­გა­ნოე­ბი აღიქ­ვა­მენ ინ­ფორ­მა­ცი­ას (შუ­ქი, ხმა, სით­ბო, ტექ­სტუ­რა, სუ­ნი) გა­რე­მო­ში და გა­დას­ცე­მენ მას გო­ნე­ბას. ტვი­ნი ახ­დენს ამ ინ­ფორ­მა­ცი­ის ინ­ტერ­პრე­ტი­რე­ბას და მათ სა­ფუძ­ველ­ზე იღე­ბს დას­კვნებს გა­რე სამ­ყა­როს შე­სა­ხებ.

ტვი­ნი, რომ­ლის სა­შუა­ლე­ბი­თაც ჩვენ აღ­ვიქ­ვამთ გა­რე სამ­ყა­როს სიზ­მარ­შიც და ცხად­შიც ბი­ოლო­გიუ­რი ევო­ლუ­ცი­ის პრო­დუქ­ტია. უკ­ვე მი­ლიო­ნო­ბით წე­ლია ცოც­ხა­ლი ორ­გა­ნიზ­მე­ბი ერ­თმა­ნეთს ეჯიბ­რე­ბი­ან დე­და­ბუ­ნე­ბის მი­ერ მოწ­ყო­ბილ სიკ­ვდილ-სი­ცოც­ხლის თა­მაშ­ში – “შე­ჭა­მე ან შეგ­ჭა­მენ”, “იმარ­ჯვებს უძ­ლიე­რე­სი”. უმარ­ტი­ვეს­მა ერთუჯ­რე­დი­ან­მა ორ­გა­ნიზ­მებ­მა არ იცი­ან ვის გა­და­აწ­ყდე­ბი­ან, მტა­ცე­ბელს თუ მსხვერპლს. თუ ეს საკ­ვე­ბია, მა­შინ­ვე მი­ირ­თმე­ვენ, მაგ­რამ თუ ეს მტა­ცე­ბე­ლია თა­ვად ხდე­ბი­ან საკ­ვე­ბი. მათ­თვის ვინც გა­დარ­ჩე­ნის­თვის იბ­რძვის ამის არ­ცოდ­ნა დამ­ღუპ­ვე­ლია.

მას შემ­დეგ რაც დად­გინ­და, რომ გა­რე­მო­ში მიმ­დი­ნა­რე პრო­ცე­სე­ბი დიდ გავ­ლე­ნას ახ­დენ­და გა­დარ­ჩე­ნა­ზე, ცოც­ხალ­მა ორ­გა­ნიზ­მებ­მა და­იწ­ყეს გრძნო­ბა­თა ორ­გა­ნოე­ბის ისე გან­ვი­თა­რე­ბა, რომ წი­ნას­წარ გა­მო­ეც­ნოთ უახ­ლოვ­დე­ბო­დათ თუ არა საფ­რთხე. მილიარდო­ბით წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში ორ­გა­ნიზ­მე­ბი სრულ­ყოფ­დნენ თა­ვი­ანთ ნერ­ვულ სის­ტე­მას, რაც მათ გა­რე სამ­ყა­როს აღ­ქმა უფ­რო უად­ვი­ლებ­და და აუმ­ჯო­ბე­სებ­და მოქ­მე­დე­ბა­თა კონ­ტროლს.

ჩვე­ნი ტვი­ნი აგე­ბს მო­დელს იმის მი­ხედ­ვით თუ რა ხდე­ბო­და აქამ­დე სამ­ყა­რო­ში და ამ მო­დე­ლით გან­საზ­ღვრავს მო­მა­ვალს. პროგ­ნო­ზი­რე­ბის­თვის კი სა­ჭი­როა გარ­კვეუ­ლი ინ­ფორ­მა­ცია წარ­სუ­ლის მოვ­ლე­ნებ­ზე, რა­თა ამ წუთს მი­ღე­ბულ შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბებს და­ვაღ­წი­ოთ თა­ვი. თუ ბა­ყა­ყი ხართ და თავ­ზე პა­ტა­რა, მუ­ქი მფრი­ნა­ვი ობი­ექ­ტი დაგ­ტრია­ლებთ, ინ­ფორ­მა­ცია რო­მე­ლიც თქვენს ბა­ყა­ყურ გო­ნე­ბა­ში იგე­ბა გე­უბ­ნე­ბათ, რომ ეს ობი­ექ­ტი იჭ­მე­ვა და ჰოპ! – თქვენ გა­და­სან­სლეთ ბუ­ზი. ან­და თუ უეც­რად თქვენს დუმ­ფა­რას უეც­რად დი­დი ჩრდი­ლი და­ეცა, თქვე­ნი ბა­ყა­ყუ­რი გო­ნე­ბა აქაც გე­უბ­ნე­ბათ, რომ ეს საფ­რთხეა. ბა­ყა­ყე­ბის აღ­ქმუ­ლი სამ­ყა­რო არ ჰგვს ჩვენ­სას. ის არ შედ­გე­ბა ფე­რე­ბის, შუქ – ჩრდი­ლე­ბის და მოძ­რაო­ბე­ბის რთუ­ლი კომ­ბი­ნა­ციე­ბის­გან, რომ­ლებ­საც ჩვენ აღ­ვიქ­ვამთ ხე­ებად, ყვა­ვი­ლე­ბად, ჩი­ტე­ბად ან­და ტალ­ღე­ბად წყალ­ზე. ბა­ყა­ყის სამ­ყა­რო უფ­რო მარ­ტი­ვი ობი­ექ­ტე­ბის­გან შედ­გე­ბა, რო­გო­რი­ცაა “პა­ტა­რა მფრი­ნა­ვი ობი­ექ­ტი” (საკ­ვე­ბი), “დი­დი სა­ში­ში ობი­ექ­ტი” (საფ­რთხე), “სა­სია­მოვ­ნო სით­ბო” (მზე), “მიმ­ზიდ­ვე­ლი ხმა” (სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო სქე­სის ბა­ყა­ყი).

მი­უხე­და­ვად იმი­სა, რომ ადა­მია­ნის ტვი­ნი ბა­ყა­ყი­სა­ზე ბევ­რად რთუ­ლია, მი­სი მუ­შაო­ბის სა­ფუძ­ველ­ში იგი­ვე პრინ­ცი­პე­ბია. თქვე­ნი გო­ნე­ბა კარ­გად უმ­კლავ­დე­ბა სამ­ყა­როს მო­დე­ლი­რე­ბის ამო­ცა­ნას ამ დო­ნე­ზე ისე რომ თქვენ ვერც კი ამ­ჩნევთ ამას. თქვენ უყუ­რებთ და ხე­დავთ. მხედ­ვე­ლო­ბი­თი აღ­ქმა ისე­ვე ბუ­ნებ­რივი­ა, რო­გორც იმის და­ნახ­ვის უნა­რი რა ხდე­ბა ფან­ჯრის მიღ­მა. თუმ­ცა მხედ­ვე­ლო­ბა, სმე­ნა, ყნოს­ვა და ნე­ბის­მიე­რი სხვა შეგ­რძნე­ბა – ესაა რე­ალო­ბის გო­ნებ­რი­ვი მო­დე­ლი­რე­ბა. თქვე­ნი ცნო­ბიე­რე­ბის ში­ნა­არ­სი ე. ი თქვე­ნი შეგ­რძნე­ბე­ბი და­მოკი­დე­ბუ­ლია თქვნს გან­ზრახ­ვებ­ზე, ქმე­დებებ­ზე და ინ­ფო­რმა­ცია­ზე მო­ცე­მულ მო­მენ­ტში.