# სომატოტროპინი

> Source: https://yogahub.online/somatotropini/
> Author: ეკატერინე სამხარაძე
> Published: 2026-05-11
> Updated: 2026-08-08

### [წყარო: კლივლენდის კლინიკა](https://my.clevelandclinic.org/health/articles/23309-human-growth-hormone-hgh)

### რას წარმოადგენს ადამიანის ზრდის ჰორმონი (HGH)?

ადა­მი­ა­ნის ზრდის ჰო­რმო­ნი, ასე­ვე ცნო­ბი­ლი რო­გორც HGH და სო­მა­ტო­ტრო­პი­ნი, არის ბუ­ნე­ბრი­ვი ჰო­რმო­ნი, რო­მელ­საც თქვე­ნი ჰი­პო­ფი­ზის ჯირ­კვა­ლი გა­მო­ი­მუ­შა­ვებს და გა­მო­ყოფს. იგი მოქ­მე­დებს სხე­უ­ლის მრა­ვალ ნა­წილ­ზე და ბავ­შვებ­ში ხელს უწ­ყობს ზრდას. მას შემ­დეგ, რაც ბავ­შვის ძვლებ­ში ზრდის ფირ­ფი­ტე­ბი (ეპი­ფი­ზე­ბი) შე­ერ­წყმის ერ­თმა­ნეთს, HGH აღარ ზრდის სი­მა­ღლეს, თუმ­ცა თქვენს ორგა­ნიზმს ის მა­ინც სჭირ­დე­ბა. ზრდის დას­რუ­ლე­ბის შემ­დეგ HGH ეხმა­რე­ბა სხე­ულს ნო­რმა­ლუ­რი სტრუქ­ტუ­რი­სა და მე­ტა­ბო­ლიზ­მის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა­ში, მათ შო­რის სის­ხლში შა­ქრის (გლუ­კო­ზის) დო­ნის ნო­რმა­ლი­ზე­ბა­ში.

ჰო­რმო­ნე­ბი არის ქი­მი­უ­რი ნივ­თი­ე­რე­ბე­ბი, რომ­ლე­ბიც კო­ორ­დი­ნა­ცი­ას უწე­ვენ თქვე­ნი ორგა­ნიზ­მის სხვა­დას­ხვა ფუნ­ქცი­ას, სის­ხლის მეშ­ვე­ო­ბით ატა­რე­ბენ შეტ­ყო­ბი­ნე­ბებს თქვენს ორგა­ნო­ებ­ში, კუნ­თებ­სა და სხვა ქსო­ვი­ლებ­ში. ეს სი­გნა­ლე­ბი კარ­ნა­ხობს თქვენს სხე­ულს, რა გა­ა­კე­თოს და რო­დის. თქვე­ნი სხე­უ­ლი 50-ზე მეტ ჰო­რმონს გა­მო­ი­მუ­შა­ვებს და მათ­გან უმ­რავ­ლე­სო­ბა ერ­თმა­ნეთ­თან ურ­თი­ერ­თქმე­დებს, რაც პრო­ცე­სე­ბის რთულ ქსელს ქმნის.

თქვე­ნი ჰი­პო­ფი­ზი არის პა­ტა­რა, ბარ­დის მარ­ცვლის ზო­მის ენ­დო­კრი­ნუ­ლი ჯირ­კვა­ლი, რო­მე­ლიც მდე­ბა­რე­ობს ტვი­ნის ფუ­ძეს­თან, ჰი­პო­თა­ლა­მუ­სის ქვე­მოთ. იგი შედ­გე­ბა ორი ნა­წი­ლი­სა­გან: წი­ნა (ან­ტე­რი­ო­რუ­ლი) ნა­წი­ლი და უკა­ნა (პოს­ტე­რი­ო­რუ­ლი) ნა­წი­ლი. წი­ნა ნა­წი­ლი გა­მო­ი­მუ­შა­ვებს სომატოტროპინს (HGH).

თქვე­ნი ჰი­პო­ფი­ზი და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია ჰი­პო­თა­ლა­მუს­თან სის­ხლძარ­ღვე­ბი­სა და ნერ­ვე­ბის ღე­როს მეშ­ვე­ო­ბით. ამას ჰი­პო­ფი­ზის ღე­რო ეწო­დე­ბა. ჰი­პო­თა­ლა­მუ­სი არის თქვე­ნი ტვი­ნის ის ნა­წი­ლი, რო­მე­ლიც აკონ­ტრო­ლებს ისეთ ფუნ­ქცი­ებს, რო­გო­რი­ცაა არ­ტე­რი­უ­ლი წნე­ვა, გუ­ლის­ცე­მა, სხე­უ­ლის ტემ­პე­რა­ტუ­რა და საჭ­მლის მო­ნე­ლე­ბა. ღე­როს მეშ­ვე­ო­ბით ჰი­პო­თა­ლა­მუ­სი ურ­თი­ერ­თობს ჰი­პო­ფიზ­თან და კარ­ნა­ხობს მას, გა­მო­ყოს გარ­კვე­უ­ლი ჰო­რმო­ნე­ბი. ამ შემთ­ხვე­ვა­ში, ჰი­პო­თა­ლა­მუ­სი გა­მო­ყოფს ზრდის ჰო­რმო­ნის გა­მომ­ყოფ ჰო­რმონს (GHRH), რო­მე­ლიც ას­ტი­მუ­ლი­რებს ჰი­პო­ფიზს გა­მო­ყოს HGH, და სო­მა­ტოს­ტა­ტინს, რო­მე­ლიც ხელს უშ­ლის ამ გა­მო­ყო­ფას.

ჯან­და­ცვის სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბი იყე­ნე­ბენ HGH-ის სინ­თე­ზურ ფო­რმას (ზოგ­ჯერ მას რე­კომ­ბი­ნან­ტულ HGH უწო­დე­ბენ) ჯან­მრთე­ლო­ბის გარ­კვე­უ­ლი დარ­ღვე­ვე­ბის სამ­კურ­ნა­ლოდ, მათ შო­რის ზრდის ჰო­რმო­ნის უკმა­რი­სო­ბი­საც. არა­სო­დეს მი­ი­ღოთ სინ­თე­ზუ­რი HGH ექი­მის და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის გა­რე­შე.

### რას მოჰყავს მოქმედებაში ადამიანის ზრდის ჰორმონი (HGH)?

თქვე­ნი ჰი­პო­ფი­ზი ჩვე­უ­ლე­ბრივ HGH-ს ხან­მო­კლე პულ­სა­ცი­ე­ბად გა­მო­ყოფს მთე­ლი დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში. HGH-ის გა­მო­ყო­ფას ძი­რი­თა­დად აკონ­ტრო­ლებს ჰი­პო­თა­ლა­მუ­სის მი­ერ გა­მო­ყო­ფი­ლი ორი ჰო­რმო­ნი: ზრდის ჰო­რმო­ნის გა­მომ­ყო­ფი ჰო­რმო­ნი (GHRH), რო­მე­ლიც ას­ტი­მუ­ლი­რებს HGH-ის გა­მო­ყო­ფას, და სო­მა­ტოს­ტა­ტი­ნი, რო­მე­ლიც ხელს უშ­ლის HGH-ის გა­მო­ყო­ფას.

რამ­დე­ნი­მე სხვა ენ­დო­კრი­ნუ­ლი ჰო­რმო­ნიც არე­გუ­ლი­რებს HGH-ს, მათ შო­რის ინ­სუ­ლი­ნის მსგავ­სი ზრდის ფაქ­ტო­რი 1 (IGF-1). IGF-1 არის ზრდის ჰო­რმო­ნის წა­რმო­ე­ბის მთა­ვა­რი დამთ­რგუნ­ვე­ლი, ხო­ლო თი­როქ­სი­ნი, გლუ­კო­კორ­ტი­კო­ი­დე­ბი და გრე­ლი­ნი ას­ტი­მუ­ლი­რე­ბენ HGH-ის გა­მო­ყო­ფას.

თქვე­ნი ღვიძ­ლის მი­ერ გა­მო­ყო­ფი­ლი IGF-1 არის HGH-ის აქ­ტი­ვო­ბის ერთ-ერ­თი ყვე­ლა­ზე უკეთ შე­სწავ­ლი­ლი ეფექ­ტი. IGF-1 თა­მა­შობს მნიშ­ვნე­ლო­ვან როლს HGH-ის გა­მო­ყო­ფის დათ­რგუნ­ვა­ში უარ­ყო­ფი­თი უკუ­კავ­ში­რის მარ­ყუ­ჟის მეშ­ვე­ო­ბით, სო­მა­ტოს­ტა­ტი­ნის სტი­მუ­ლი­რე­ბი­თა და GHRH-ის გა­მო­ყო­ფის დათ­რგუნ­ვით. თუმ­ცა, HGH-ისა და IGF-1-ის სე­კრე­ცია ერ­თმა­ნეთს არე­გუ­ლი­რებს — HGH იწ­ვევს IGF-1-ის გა­მო­ყო­ფას, ხო­ლო IGF-1 აფერ­ხებს HGH-ს უკუ­კავ­ში­რის მარ­ყუჟ­ში. ჯან­მრთელ ადა­მი­ა­ნებ­ში HGH-ის გა­მო­ყო­ფას აფერ­ხებს ჰი­პერ­გლი­კე­მია (სის­ხლში შა­ქრის მა­ღა­ლი დო­ნე), ხო­ლო ას­ტი­მუ­ლი­რებს ძი­ლი, სტრე­სი, ვარ­ჯი­ში, ჰი­პო­გლი­კე­მია (სის­ხლში შა­ქრის და­ბა­ლი დო­ნე) და ამი­ნომ­ჟა­ვე­ბი.

### რა ფუნქცია აქვს ადამიანის ზრდის ჰორმონს (HGH)?

და­მი­ა­ნის ზრდის ჰო­რმონს ორი ძი­რი­თა­დი ფუნ­ქცია აქვს: ზრდის სტი­მუ­ლი­რე­ბა (ძი­რი­თა­დად ბავ­შვებ­ში) და მე­ტა­ბო­ლიზ­მზე ზე­მოქ­მე­დე­ბა (ანუ რო­გორ გარ­დაქ­მნის თქვე­ნი ორგა­ნიზ­მი მი­ღე­ბულ სა­კვებს ენე­რგი­ად).

### HGH და ზრდა

ადა­მი­ა­ნის ზრდის ჰო­რმო­ნი იწ­ვევს ზრდას თქვე­ნი სხე­უ­ლის თით­ქმის ყვე­ლა ქსო­ვილ­სა და ორგა­ნო­ში. თუმ­ცა, იგი ყვე­ლა­ზე მე­ტად ცნო­ბი­ლია ხრტი­ლებ­სა და ძვლე­ბზე ზრდის გა­მაძ­ლი­ე­რე­ბე­ლი ეფექ­ტით, გან­სა­კუ­თრე­ბით მო­ზარ­დო­ბის წლებ­ში, პუ­ბერ­ტა­ტის დროს. ხრტი­ლებ­ში არ­სე­ბუ­ლი უჯ­რე­დე­ბი, რომ­ლებ­საც ქონ­დრო­ცი­ტე­ბი ეწო­დე­ბა, და ძვლებ­ში არ­სე­ბუ­ლი უჯ­რე­დე­ბი, რომ­ლებ­საც ოს­ტე­ო­ბლას­ტე­ბი ეწო­დე­ბა, იღე­ბენ სი­გნა­ლებს HGH-დან რე­პლი­კა­ცი­ის გა­საძ­ლი­ე­რე­ბლად, რაც ზო­მა­ში ზრდის სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ვა.

მას შემ­დეგ, რაც ბავ­შვის ძვლებ­ში ზრდის ფირ­ფი­ტე­ბი შე­ერ­წყმის, HGH აღარ ზრდის სი­მა­ღლეს. ამის ნაც­ვლად, HGH და­გე­ხმა­რე­ბათ თქვე­ნი სხე­უ­ლის ნო­რმა­ლუ­რი სტრუქ­ტუ­რის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა­ში მთე­ლი ცხოვ­რე­ბის მან­ძილ­ზე.

### HGH და მეტაბოლიზმი

HGH ზე­მოქ­მე­დებს მე­ტა­ბო­ლიზ­მზე ძი­რი­თა­დად ინ­სუ­ლი­ნის მსგავ­სი ზრდის ფაქ­ტო­რი-1-ის (IGF-1) წა­რმო­ე­ბის ზრდი­თა და მი­სი გავ­ლე­ნით თქვე­ნი ორგა­ნიზ­მის უჯ­რე­დე­ბზე. IGF-1 არის ჰო­რმო­ნი, რო­მე­ლიც სტრუქ­ტუ­რით ინ­სუ­ლინს ჰგავს და მარ­თავს HGH-ის ეფექ­ტებს თქვენს ორგა­ნიზ­მში. ინ­სუ­ლი­ნი არის აუ­ცი­ლე­ბე­ლი ჰო­რმო­ნი, რო­მელ­საც თქვე­ნი პან­კრე­ა­სი გა­მო­ი­მუ­შა­ვებს და რო­მე­ლიც ეხმა­რე­ბა სის­ხლში შა­ქრის (გლუ­კო­ზის) დო­ნის რე­გუ­ლი­რე­ბას მი­სი და­წე­ვის გზით. IGF-1-საც, ისე­ვე რო­გორც ინ­სუ­ლინს, გლუ­კო­ზის შე­მამ­ცი­რე­ბე­ლი ეფექ­ტი აქვს.

თქვე­ნი ორგა­ნიზ­მი ჩვე­უ­ლე­ბრივ თან­მიმ­დევ­რუ­ლად არე­გუ­ლი­რებს სის­ხლში გლუ­კო­ზის დო­ნეს. სის­ხლში გლუ­კო­ზა, ანუ შა­ქა­რი, არის თქვენს სის­ხლში არ­სე­ბუ­ლი მთა­ვა­რი შა­ქა­რი. გლუ­კო­ზას იღებთ თქვენ მი­ერ მი­ღე­ბუ­ლი სა­კვე­ბის ნახ­შირწ­ყლე­ბი­დან. ეს შა­ქა­რი ენე­რგი­ის მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი წყა­როა და ნუ­ტრი­ენ­ტე­ბით ამა­რა­გებს თქვე­ნი სხე­უ­ლის ორგა­ნო­ებს, კუნ­თებ­სა და ნერ­ვულ სის­ტე­მას.

ინ­სუ­ლი­ნი არის ის ძი­რი­თა­დი ჰო­რმო­ნი, რო­მელ­საც თქვე­ნი პან­კრე­ა­სი გა­მო­ი­მუ­შა­ვებს სის­ხლში გლუ­კო­ზის დო­ნის შე­სამ­ცი­რე­ბლად, რო­ცა იგი ძა­ლი­ან მა­ღლა იწევს, ხო­ლო გლუ­კა­გო­ნი არის ის ძი­რი­თა­დი ჰო­რმო­ნი, რო­მელ­საც თქვე­ნი პან­კრე­ა­სი გა­მო­ი­მუ­შა­ვებს გლუ­კო­ზის დო­ნის გა­საზ­რდე­ლად, რო­ცა იგი ძა­ლი­ან და­ბლა ეცე­მა. სხვა ჰო­რმო­ნებ­საც შე­უძ­ლი­ათ ინ­სუ­ლი­ნის ეფექ­ტის გა­და­ფარ­ვა, მა­გა­ლი­თად, ეპი­ნე­ფრინს (ადრე­ნა­ლინს) და კორ­ტი­ზოლს.

მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ HGH ჩვე­უ­ლე­ბრივ ზრდის სის­ხლში გლუ­კო­ზის დო­ნეს, რო­ცა იგი ძა­ლი­ან და­ბლა ეცე­მა, თუ ორგა­ნიზ­მში HGH-ის სი­ჭარ­ბეა, მას შე­უძ­ლია გა­და­ფა­როს ინ­სუ­ლი­ნის ეფექ­ტი და გა­მო­იწ­ვი­ოს სის­ხლში გლუ­კო­ზის მა­ღა­ლი დო­ნე.

### შეუძლია თუ არა HGH-ს გაგამაღლოთ?

ადა­მი­ა­ნის ზრდის ჰო­რმო­ნი ხელს უწ­ყობს ვერ­ტი­კა­ლურ ზრდას ბავ­შვებ­ში. თუმ­ცა, მას შემ­დეგ, რაც თქვე­ნი ზრდის ფირ­ფი­ტე­ბი შე­ერ­წყმის ერ­თმა­ნეთს , HGH-ს ვე­ღარ გა­გა­მა­ღლებთ. ამის ნაც­ვლად, სა­ბო­ლოო სი­მა­ღლის მიღ­წე­ვის შემ­დეგ, HGH ეხმა­რე­ბა სხე­ულს სტრუქ­ტუ­რის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა­ში და მნიშ­ვნე­ლო­ვან ეფექტს ახ­დენს თქვენს მე­ტა­ბო­ლიზ­მზე.

### რა არის ადამიანის ზრდის ჰორმონის (HGH) ნორმალური დონე?

თქვე­ნი ჰი­პო­ფი­ზი HGH-ს პულ­სა­ცი­ე­ბად გა­მო­ყოფს. პულ­სა­ცი­ე­ბის ზო­მა და ხან­გრძლი­ვო­ბა განს­ხვავ­დე­ბა დღის დრო­ის, თქვე­ნი ასა­კი­სა და სქე­სის მი­ხედ­ვით. სწო­რედ ამი­ტომ, HGH-ის შემთ­ხვე­ვი­თი გა­ზომ­ვა იშ­ვი­ა­თად სა­სა­რგე­ბლოა ჯან­და­ცვის სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბის­თვის დი­ა­გნო­ზის და­სა­დას­ტუ­რე­ბლად ან გა­მო­სა­რიც­ხად. ამის ნაც­ვლად, HGH-ის გა­ზომ­ვის ტეს­ტე­ბი ყვე­ლა­ზე სა­სა­რგე­ბლოა მა­შინ, რო­ცა ისი­ნი სტი­მუ­ლა­ცი­ის ან სუ­პრე­სი­ის ტეს­ტის ნა­წი­ლია.

ზო­გა­დად, HGH-ის ნო­რმა­ლუ­რი დო­ნის დი­ა­პა­ზო­ნი მო­ი­ცავს:

- **ზრდას­რუ­ლი მა­მა­კა­ცე­ბის­თვის**: 0.4-დან 10 ნა­ნო­გრა­მამ­დე მი­ლი­ლიტ­რში (ng/mL), ანუ 18-დან 44 პი­კო­მო­ლამ­დე ლიტ­რში (pmol/L).
- **ზრდას­რუ­ლი ქა­ლე­ბის­თვის**: 1-დან 14 ng/mL-მდე, ანუ 44-დან 616 pmol/L-მდე.
- **ბავ­შვე­ბის­თვის**: 10-დან 50 ng/mL-მდე, ანუ 440-დან 2200 pmol/L-მდე.

ნო­რმა­ლუ­რი მნიშ­ვნე­ლო­ბე­ბის დი­ა­პა­ზო­ნი შე­იძ­ლე­ბა განს­ხვავ­დე­ბო­დეს ანა­ლი­ზი­დან ანა­ლი­ზამ­დე. შე­დე­გე­ბის ანა­ლი­ზი­სას აუ­ცი­ლე­ბლად შე­ა­და­რეთ ნო­რმა­ლუ­რი დი­ა­პა­ზო­ნის მაჩ­ვე­ნე­ბლებს თქვენ მი­ერ მი­ღე­ბულ ანა­ლი­ზის პა­სუ­ხე­ბი. თუ რა­ი­მე კით­ხვა გა­გიჩ­ნდე­ბათ თქვენს შე­დე­გე­ბზე, და­უს­ვით თქვენს ექიმს.

### რა ხდება, როცა ადამიანის ზრდის ჰორმონის (HGH) დონე ძალიან დაბალია?

HGH-ის ნო­რმა­ზე და­ბალ დო­ნეს ზრდის ჰო­რმო­ნის უკმა­რი­სო­ბა ეწო­დე­ბა. იგი ჩვე­უ­ლე­ბრივ ჰი­პო­ფი­ზის პრო­ბლე­მის ან მი­სი და­ზი­ა­ნე­ბის შე­დე­გია, რაც იწ­ვევს ჰი­პო­პი­ტუ­ი­ტა­რიზმს — რო­ცა ერ­თი, რამ­დე­ნი­მე ან ყვე­ლა ჰო­რმო­ნი, რო­მელ­საც თქვე­ნი ჰი­პო­ფი­ზი გა­მო­ი­მუ­შა­ვებს, უკმა­რი­სო­ბა­შია. ერთ-ერ­თი და­ზი­ან­ბუ­ლი შე­იძ­ლე­ბა ადა­მი­ა­ნის ზრდის ჰო­რმო­ნიც იყოს.

ზრდის ჰო­რმო­ნის უკმა­რი­სო­ბა ზრდას­რუ­ლებ­სა და ბავ­შვე­ბზე განს­ხვა­ვე­ბუ­ლად მოქ­მე­დებს.

#### HGH-ის უკმარისობა ზრდასრულებში

ზრდას­რუ­ლებ­ში HGH-ის ნა­კლე­ბო­ბა იწ­ვევს შემ­დეგ პრო­ბლე­მებს:

- **კე­თილ­გან­წყო­ბის შეგ­რძნე­ბის შემ­ცი­რე­ბა.**
- **სხე­უ­ლის გაც­ხი­მოვ­ნე­ბა.**
- **გუ­ლის და­ა­ვა­დე­ბე­ბის გაზ­რდი­ლი რის­კი.**
- **გუ­ლის, კუნ­თე­ბის და ძვლე­ბის სი­სუს­ტე.**

ზრდას­რუ­ლებ­ში ჰი­პო­პი­ტუ­ი­ტა­რიზ­მი, რო­მე­ლიც HGH-ის უკმა­რი­სო­ბას იწ­ვევს, შე­იძ­ლე­ბა გან­ვი­თარ­დეს ჰი­პო­ფი­ზის კე­თილ­თვი­სე­ბი­ა­ნი ადე­ნო­მის (არა­კი­ბო­უ­რი სიმ­სივ­ნე) ან ჰი­პო­ფი­ზის ან ჰი­პო­თა­ლა­მუ­სის და­ზი­ა­ნე­ბის გა­მო.

#### HGH-ის უკმარისობა ბავშვებში

ბავ­შვებ­ში HGH-ის ნა­კლე­ბო­ბა იწ­ვევს ზრდის შე­ფერ­ხე­ბას. ბავ­შვებ­ში HGH-ის უკმა­რი­სო­ბის მთა­ვა­რი ნი­შა­ნია სი­მა­ღლის ყო­ველ­წლი­უ­რი ნე­ლი ზრდა სამ წელ­ზე ზე­მოთ ბავ­შვებ­ში. ეს ნიშ­ნავს, რომ ისი­ნი წე­ლი­წად­ში და­ა­ხლო­ე­ბით 1.4 ინ­ჩზე ნა­კლე­ბად იზ­რდე­ბი­ან სი­მა­ღლე­ში. HGH-ის უკმა­რი­სო­ბის მქო­ნე ბავშვს ასე­ვე შე­იძ­ლე­ბა ჰქონ­დეს:

- **მის ასაკ­თან შე­და­რე­ბით ნა­კლე­ბად მო­წი­ფუ­ლი გა­რე­გნო­ბა.**
- **თმის ზრდის დარ­ღვე­ვა.**
- **და­გვი­ა­ნე­ბუ­ლი პუ­ბერ­ტა­ტი.**

ბავ­შვებ­ში ჰი­პო­პი­ტუ­ი­ტა­რიზ­მი, რო­მე­ლიც HGH-ის უკმა­რი­სო­ბას იწ­ვევს, შე­იძ­ლე­ბა და­ბა­დე­ბი­დან არ­სე­ბობ­დეს, სა­დაც მი­ზე­ზი შე­იძ­ლე­ბა იყოს უცნო­ბი (იდი­ო­პა­თი­უ­რი), გე­ნე­ტი­კუ­რი ან მა­თი ჰი­პო­ფი­ზის და­ზი­ა­ნე­ბის გა­მო (ნა­ყო­ფის გან­ვი­თა­რე­ბის დროს ან და­ბა­დე­ბი­სას).

ბავ­შვებს შე­იძ­ლე­ბა ჰი­პო­პი­ტუ­ი­ტა­რიზ­მი ცხოვ­რე­ბის შემ­დგომ ეტაპ­ზეც გა­ნუ­ვი­თარ­დეთ ჰი­პო­ფი­ზის ან ჰი­პო­თა­ლა­მუ­სის და­ზი­ა­ნე­ბის გა­მო.

### რა ხდება, როცა ადამიანის ზრდის ჰორმონის (HGH) დონე ძალიან მაღალია?

ნო­რმა­ზე მა­ღალ HGH-ის დო­ნეს­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ყვე­ლა­ზე გავ­რცე­ლე­ბუ­ლი დარ­ღვე­ვაა აკრო­მე­გა­ლია, თუმ­ცა იგი ზრდას­რუ­ლებ­სა და ბავ­შვე­ბზე განს­ხვა­ვე­ბუ­ლად მოქ­მე­დებს. ეს იშ­ვი­ა­თი მდგო­მა­რე­ო­ბაა.

#### აკრომეგალია ზრდასრულებში

აკრო­მე­გა­ლი­ის მქო­ნე ზრდას­რუ­ლებს ჩვე­უ­ლე­ბრივ აქვთ გა­დი­დე­ბუ­ლი ან შე­შუ­პე­ბუ­ლი ხე­ლე­ბი და ფე­ხე­ბი და შეც­ვლი­ლი სა­ხის ნაკ­ვთე­ბი.

აკრო­მე­გა­ლი­ის მქო­ნე ზრდას­რუ­ლებს ასე­ვე შე­იძ­ლე­ბა ჰქონ­დეთ გამს­ხვი­ლე­ბუ­ლი ძვლე­ბი და გა­დი­დე­ბუ­ლი ორგა­ნო­ე­ბი და ხში­რად აღე­ნიშ­ნე­ბათ ისე­თი და­ა­ვა­დე­ბე­ბი, რო­გო­რი­ცაა მა­ღა­ლი არ­ტე­რი­უ­ლი წნე­ვა (ჰი­პერ­ტენ­ზია), ტი­პი 2 დი­ა­ბე­ტი და გუ­ლის და­ა­ვა­დე­ბა. აკრო­მე­გა­ლი­ის შემთ­ხვე­ვე­ბის 99%-ზე მე­ტი გა­მოწ­ვე­უ­ლია ჰი­პო­ფი­ზის ადე­ნო­მე­ბით — ჰი­პო­ფიზ­ზე არ­სე­ბუ­ლი კე­თილ­თვი­სე­ბი­ა­ნი სიმ­სივ­ნე­ე­ბით. ამ სიმ­სივ­ნე­ებს შე­უძ­ლი­ათ HGH-ის ჭარ­ბი რა­ო­დე­ნო­ბა გა­მო­ი­მუ­შა­ონ. აკრო­მე­გა­ლია გან­სა­კუ­თრე­ბით ხში­რია შუა ხნის ასა­კის შემ­დეგ, რო­ცა ზრდა უკვე დას­რუ­ლე­ბუ­ლია. სწო­რედ ამი­ტომ, აკრო­მე­გა­ლი­ის მქო­ნე ზრდას­რუ­ლე­ბი სი­მა­ღლე­ში არ იზ­რდე­ბი­ან. ამის ნაც­ვლად, მა­თი ძვლე­ბი შე­იძ­ლე­ბა გამს­ხვილ­დეს.

#### აკრომეგალია ბავშვებში

ძა­ლი­ან იშ­ვი­ა­თად, ბავ­შვებს შე­იძ­ლე­ბა ზედ­მე­ტად გა­ე­ზარ­დოთ ზრდის ჰო­რმო­ნის დო­ნე სა­ბო­ლოო სი­მა­ღლის მიღ­წე­ვამ­დე, რა­მაც შე­იძ­ლე­ბა გა­მო­იწ­ვი­ოს გრძე­ლი ძვლე­ბის ჭარ­ბი ზრდა და ძა­ლი­ან დი­დი სი­მა­ღლე. ამ მდგო­მა­რე­ო­ბას ბავ­შვთა აკრო­მე­გა­ლია ეწო­დე­ბა, თუმ­ცა ზოგ­ჯერ მას გი­გან­ტიზ­მსაც უწო­დე­ბენ. მკურ­ნა­ლო­ბის გა­რე­შე აკრო­მე­გა­ლი­ის მქო­ნე ბავ­შვე­ბი ჩვე­უ­ლე­ბრივ შვიდ ფუტ ან მეტ სი­მა­ღლე­ზე იზ­რდე­ბი­ან. აკრო­მე­გა­ლი­ის მქო­ნე ბავ­შვებს ასე­ვე შე­იძ­ლე­ბა ჰქონ­დეთ ზო­გა­დი სი­სუს­ტე, და­გვი­ა­ნე­ბუ­ლი პუ­ბერ­ტა­ტი და თა­ვის ტკი­ვი­ლე­ბი.

ჰი­პო­ფი­ზის ადე­ნო­მე­ბი ჩვე­უ­ლე­ბრივ ბავ­შვთა აკრო­მე­გა­ლი­ის მი­ზე­ზია.

### რომელი ტესტი ზომავს HGH-ის დონეს?

თქვენს ექიმს შე­უძ­ლია სის­ხლის ტეს­ტე­ბის სე­რია და­ნიშ­ნოს თქვე­ნი HGH-ის დო­ნის შე­სა­მოწ­მე­ბლად, თუ HGH-ის პრო­ბლე­მებ­თან და­კავ­ში­რე­ბულ სიმ­პტო­მებს გა­ნიც­დით.

თქვე­ნი ჰი­პო­ფი­ზი ჩვე­უ­ლე­ბრივ HGH-ს თქვენს სის­ხლში პულ­სა­ცი­ე­ბად გა­მო­ყოფს მთე­ლი დღი­სა და ღა­მის გან­მავ­ლო­ბა­ში, პიკს ის ძი­რი­თა­დად ღა­მით აღ­წევს. სწო­რედ ამი­ტომ, HGH-ის გა­ზომ­ვა ერ­თჯე­რა­დი სის­ხლის ტეს­ტით რთუ­ლია და ჩვე­უ­ლე­ბრივ, სა­მე­დი­ცი­ნო თვალ­საზ­რი­სით ეფექ­ტუ­რიც არ არის.

ყვე­ლა­ზე ხში­რად ექი­მე­ბი იყე­ნე­ბენ ზრდის ჰო­რმო­ნის სტი­მუ­ლა­ცი­ი­სა და სუ­პრე­სი­ის ტეს­ტებს, HGH-ის უკმა­რი­სო­ბით ან სი­ჭარ­ბით გა­მოწ­ვე­უ­ლი მდგო­მა­რე­ო­ბე­ბის დი­ა­გნოს­ტი­კის­თვის.

მათ ასე­ვე შე­იძ­ლე­ბა მი­მარ­თონ სის­ხლის ტესტს, რო­მე­ლიც ზო­მავს თქვენს სის­ხლში ინ­სუ­ლი­ნის მსგავ­სი ზრდის ფაქ­ტო­რი 1 (IGF-1) რა­ო­დე­ნო­ბას.

### როგორ გამოიყენება HGH წამლის სახით?

აშშ-ის სურ­სა­თი­სა და წამ­ლის ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ამ (FDA) და­ამ­ტკი­ცა HGH-ის სინ­თე­ზუ­რი ფო­რმა გარ­კვე­უ­ლი და­ა­ვა­დე­ბე­ბის სამ­კურ­ნა­ლოდ. HGH-ის სინ­თე­ზუ­რი ფო­რმა ხელ­მი­საწ­ვდო­მია მხო­ლოდ რე­ცეპ­ტით და ინიშ­ნე­ბა ინექ­ცი­ის სა­ხით.

ბავ­შვებ­ში ექი­მე­ბი HGH-ს ნიშ­ნა­ვენ შემ­დე­გი და­ა­ვა­დე­ბე­ბის სამ­კურ­ნა­ლოდ:

- **ზრდის ჰო­რმო­ნის უკმა­რი­სო­ბა.**
- **მდგო­მა­რე­ო­ბე­ბი, რომ­ლე­ბიც იწ­ვე­ვენ და­ბალ ტანს, რო­გო­რი­ცაა თირ­კმლის ქრო­ნი­კუ­ლი და­ა­ვა­დე­ბა, ტერ­ნე­რის სინ­დრო­მი და პრა­დერ-ვი­ლის სინ­დრო­მი.**

ზრდას­რუ­ლებ­ში ექი­მე­ბი HGH-ს ნიშ­ნა­ვენ შემ­დე­გი მდგო­მა­რე­ო­ბე­ბის სამ­კურ­ნა­ლოდ:

- **ზრდის ჰო­რმო­ნის უკმა­რი­სო­ბა.**
- **კუნ­თო­ვა­ნი ქსო­ვი­ლის და­კარ­გვა აივ-ის გა­მო.**
- **მო­კლე ნა­წლა­ვის სინ­დრო­მი.**

მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, რომ სინ­თე­ზუ­რი HGH მი­ი­ღოთ მხო­ლოდ მა­შინ, თუ ის ექიმ­მა და­გი­ნიშ­ნათ.

### რა გვერდითი ეფექტები აქვს სინთეზურ HGH-ს?

სინ­თე­ზუ­რი HGH-ის სამ­კურ­ნა­ლოდ გა­მო­ყე­ნე­ბამ შე­იძ­ლე­ბა გა­მო­იწ­ვი­ოს გარ­კვე­უ­ლი გვერ­დი­თი ეფექ­ტე­ბი, მათ შო­რის:

- **მა­ჯის არ­ხის სინ­დრო­მი (კარ­პა­ლუ­რი გვი­რა­ბის სინ­დრო­მი).**
- **ინ­სუ­ლი­ნი­სად­მი რე­ზის­ტენ­ტო­ბის გაზ­რდა და/ან ტი­პი 2 დი­ა­ბე­ტი.**
- **ხე­ლე­ბი­სა და ფე­ხე­ბის შე­შუ­პე­ბა.**
- **სახ­სრე­ბი­სა და კუნ­თე­ბის ტკი­ვი­ლი.**
- **მა­მა­კა­ცებ­ში სარ­ძე­ვე ჯირ­კვლის ქსო­ვი­ლის გა­დი­დე­ბა (გი­ნე­კო­მას­ტია).**
- **გარ­კვე­უ­ლი სიმ­სივ­ნუ­რი და­ა­ვა­დე­ბე­ბის გაზ­რდი­ლი რის­კი.**

მკვლე­ვა­რებს არ აქვთ სა­კმა­რი­სი ინ­ფო­რმა­ცია HGH-ით მკურ­ნა­ლო­ბის გრძელ­ვა­დი­ა­ნი ეფექ­ტე­ბის შე­სა­ხებ.

### როდის უნდა ვესტუმრო ექიმს HGH-ის დონის დასადგენად?

თუ თქვენ ან თქვე­ნი შვი­ლი HGH-ის უკმა­რი­სო­ბას­თან ან სი­ჭარ­ბეს­თან და­კავ­ში­რე­ბულ სიმ­პტო­მებს გა­ნიც­დით, და­უ­კავ­შირ­დით თქვენს ექიმს.

თუ მკურ­ნა­ლობთ HGH-ის ნო­რმის ფარ­გლებ­ში და­სა­ბრუ­ნე­ბლად, მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია რე­გუ­ლა­რუ­ლად ეწ­ვი­ოთ თქვენს ექიმს, რა­თა დარ­წმუნ­დეთ, რომ მკურ­ნა­ლო­ბა შე­დე­გი­ა­ნია.

### შენიშვნა კლივლენდის კლინიკისგან

ადა­მი­ა­ნის ზრდის ჰო­რმო­ნი (HGH) არის მძლავ­რი ჰო­რმო­ნი, რო­მე­ლიც აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ორგა­ნიზ­მის რამ­დე­ნი­მე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი პრო­ცე­სის­თვის. ზოგ­ჯერ თქვე­ნი ჰი­პო­ფი­ზი მის ჭარბ ან არა­სა­კმა­რის რა­ო­დე­ნო­ბას გა­მო­ი­მუ­შა­ვებს. თუ თქვენ ან თქვე­ნი შვი­ლი HGH-ის უკმა­რი­სო­ბას­თან ან სი­ჭარ­ბეს­თან და­კავ­ში­რე­ბულ სიმ­პტო­მებს გა­ნიც­დით, მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, რომ ესა­უ­ბროთ თქვენს ექიმს. მი­სი ვა­ლია და­გე­ხმა­როთ.