# იოგას ნათელქმნა ნაწილი 3 – Light on Yoga

> Source: https://yogahub.online/iogis-natelkmna-natsili-3/
> Author: გურამ ჟღამაძე
> Published: 2025-11-24
> Updated: 2026-01-28

## ავტორი: B. K. S. Iyengar

### ჩიტა ვრტი (გონის ცვლილების მიზეზი)

იო­გა სუტ­რებ­ში პა­ტან­ჯა­ლი ასა­ხე­ლებს ჩი­ტა ვრტის ხუთ კა­ტე­გო­რი­ას, რომ­ლე­ბიც იწ­ვევს სი­ამოვ­ნე­ბა­სა და ტკი­ვილს. ესე­ნია:

1. პრა­მა­ნა (სტან­დარ­ტი ან იდეალი) – რი­თაც გო­ნე­ბა ზო­მავს ან ცნობს საგ­ნებ­სა და ღი­რე­ბუ­ლე­ბებს, რა­საც ადა­მია­ნე­ბი იღე­ბენ (ა) უშუა­ლო მტკი­ცე­ბუ­ლე­ბით, ანუ აღ­ქმით (პრა­ტი­აქ­შა), (ბ) დას­კვნით (ანუ­მა­ნა) და (გ) მი­ღე­ბუ­ლი ავ­ტო­რი­ტე­ტის სიტ­ყვით, რო­ცა ცოდ­ნის წყა­რო გა­მოც­დი­ლია და სან­დოა (აგა­მა).
2. ვი­პა­რაი­ა (მცდა­რი შე­ხე­დუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც აღ­მოჩ­ნდე­ბა რომ მცდა­რია სწავ­ლის შემ­დეგ). მა­გა­ლი­თად, არას­წო­რი სა­მე­დი­ცი­ნო დი­აგ­ნო­ზი მცდარ სა­ფუძ­ველ­ზე ან ძვე­ლი წარ­მოდ­გე­ნა, თით­ქოს მზე ბრუ­ნავს დე­და­მი­წის გარ­შე­მო.
3. ვი­კალ­პა (ფან­ტა­ზია ან წარ­მოდ­გე­ნა, რო­მე­ლიც მხო­ლოდ სიტ­ყვიე­რად არ­სე­ბობს და ფაქ­ტობ­რივ სა­ფუძ­ველს არ ემ­ყა­რე­ბა). მა­გა­ლი­თად, მათ­ხო­ვა­რი შე­იძ­ლე­ბა ბედ­ნიე­რი იყოს, რო­ცა წარ­მო­იდ­გენს, რომ მი­ლიო­ნებს ხარ­ჯავს; მდი­და­რი ძუნ­წი კი შიმ­ში­ლობს, რად­გან სჯე­რა, რომ ღა­რი­ბია.
4. ნიდ­რა (ძი­ლი) – მდგო­მა­რე­ობა, რო­ცა არ არ­სე­ბობს იდეე­ბი და გა­მოც­დი­ლე­ბა. ღრმა ძი­ლი­სას ადა­მია­ნი ვე­ღარ იხ­სე­ნებს თა­ვის სა­ხელს, ოჯა­ხს, სტა­ტუსს, ცოდ­ნას, სიბ­რძნეს და არ­სე­ბო­ბა­საც კი. რო­ცა ადა­მია­ნი ძილ­ში თავს ივიწ­ყებს, იღ­ვი­ძებს გა­ნახ­ლე­ბუ­ლი, მაგ­რამ თუ ჩა­ძი­ნე­ბის წინ მას­ში შე­მოი­პა­რე­ბა შე­მა­წუ­ხე­ბე­ლი ფიქ­რი, ვერ და­ის­ვე­ნებს სა­თა­ნა­დოდ.
5. სმრი­ტი (მეხ­სიე­რე­ბა – შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბე­ბის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა, რომ­ლე­ბიც ოდეს­ღაც გა­ნი­ცა­და). არი­ან ადა­მია­ნე­ბი, რომ­ლე­ბიც წარ­სულ გა­მოც­დი­ლე­ბებ­ში ცხოვ­რო­ბენ, მი­უხე­და­ვად იმი­სა, რომ წარ­სუ­ლი დაბ­რუ­ნე­ბას აღარ ექ­ვემ­დე­ბა­რე­ბა. სევ­დია­ნი და ბედ­ნიე­რი მო­გო­ნე­ბე­ბი მათ წარ­სულ­ზე აჯაჭ­ვებს და ვე­ღარ თა­ვი­სუფ­ლდე­ბი­ან მის­გან.

პა­ტან­ჯა­ლი ასე­ვე ასა­ხე­ლებს ჩი­ტა ვრტის ხუთ მი­ზეზს, რომ­ლე­ბიც ტკი­ვილს (კლე­შას) წარ­მო­შობს: (1) ავი­დია (უცო­დინ­რო­ბა ან უმეც­რე­ბა); (2) ას­მი­ტა (ინ­დი­ვი­დუა­ლო­ბის გან­ცდა, რო­მე­ლიც ადა­მი­ანს ზღუ­დავს და გა­მო­ყოფს ჯგუ­ფი­დან – შე­იძ­ლე­ბა იყოს ფი­ზი­კუ­რი, მენ­ტა­ლუ­რი, ინ­ტე­ლექ­ტუა­ლუ­რი ან ემო­ცი­ური); (3) რა­გა (მი­ჯაჭ­ვუ­ლო­ბა ან ვნე­ბა); (4) დვე­ში (ზიზ­ღი ან სი­ძულ­ვი­ლი) და (5) აბ­ჰი­ნი­ვე­შა (სი­ცოც­ხლის სიყ­ვა­რუ­ლი ან წყურ­ვი­ლი, ინ­სტინ­ქტუ­რი მი­ჯაჭ­ვუ­ლო­ბა ამ­ქვეყ­ნი­ურ ცხოვ­რე­ბა­სა და სხე­ულის სი­ამოვ­ნე­ბა­ზე, და ში­ში იმი­სა, რომ სიკ­ვდილ­მა შე­იძ­ლე­ბა ეს ყვე­ლა­ფე­რი წაგ­ვარ­თვას). ტკი­ვი­ლის ეს მი­ზე­ზე­ბი სად­გა­კას (მა­ძი­ებ­ლის) გო­ნე­ბის სიღ­რმე­ში რჩე­ბა. ისი­ნი ჰგავს აის­ბერ­გებს, რომ­ლე­ბიც მხო­ლოდ თა­ვებს ამო­ყო­ფენ პო­ლა­რულ ზღვებ­ში. სა­ნამ ისი­ნი გულ­დას­მით არ იქ­ნე­ბა კონ­ტრო­ლი­რე­ბუ­ლი და აღ­მოფ­ხვრი­ლი, სიმ­შვი­დე შე­უძ­ლე­ბე­ლია. იო­გი სწავ­ლობს, რომ და­ივიწ­ყოს წარ­სუ­ლი და არ იფიქ­როს მო­მა­ვალ­ზე – ის ცხოვ­რობს მა­რა­დი­ულ აწ­მყო­ში.

რო­გორც ნი­ავი არ­ღვევს ტბის ზე­და­პირს და ამა­ხინ­ჯებს მას­ში არეკ­ლილ გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბებს, ისე ჩი­ტა ვრი­ტი არ­ღვევს გო­ნე­ბის სიმ­შვი­დეს. წყნა­რი ტბა ირეკ­ლავს მის გარ­შე­მო არ­სე­ბულ სი­ლა­მა­ზეს. რო­დე­საც გო­ნე­ბა მშვი­დია, მას­ში ჩანს მი­სი სი­ლა­მა­ზე. იო­გი აწ­ყნა­რებს გო­ნე­ბას მუდ­მი­ვი სწავ­ლი­თა და სურ­ვი­ლე­ბის­გან გა­თა­ვი­სუფ­ლე­ბით. იო­გას რვა სა­ფე­ხუ­რი მას ამ გზას ას­წავ­ლის.